Samen met inwoners richting geven aan de toekomst van het grootste dorp van Het Hogeland
Aanleiding
Hoe ziet Winsum er in 2040 uit? En hoe zorg je dat die toekomst past bij wat inwoners, ondernemers en bezoekers zelf belangrijk vinden?
Winsum is het grootste dorp van Het Hogeland en heeft een belangrijke rol in de regio. Het centrum verandert, er is behoefte aan passende woningen en het dorp groeit. Gemeente Het Hogeland wil daarom één duidelijke koers vastleggen in de Toekomstvisie Winsum 2040. Daarin komen thema’s samen als wonen, mobiliteit en bereikbaarheid, voorzieningen en zorg, groen en natuur, sport en recreatie, en werk en economie.
Die koers wilde de gemeente niet achter het bureau bepalen. Eerst moest helder worden wat er leeft in het dorp en wat inwoners belangrijk vinden voor de toekomst.

Aanpak
De gemeente legde de projectleiding van het participatietraject bij StaBij Communicatie, met Arieke van Ek als projectleider. Smarticipatie sloot aan als partner voor de online participatie. We gaven advies over de opzet, bouwden de online vragenlijst in Maptionnaire en maakten de rapportage.
Van 18 juni tot en met 9 juli 2026 konden inwoners, ondernemers en bezoekers meedoen. De vragenlijst ging over onder meer:
-
wonen en de woonwensen van inwoners
-
verkeer en veiligheid
-
het centrum en de voorzieningen
-
vrije tijd, werk en leefbaarheid
Jongeren en ondernemers kregen daarnaast hun eigen vragen. Met kaartvragen konden deelnemers ook laten zien waar zij wonen en hoe zij hun eigen buurt ervaren. Smarticipatie bundelde alle reacties in een overzichtelijke rapportage per thema, zodat StaBij en de gemeente direct verder konden.
Resultaat
De vragenlijst trok 2.205 bezoekers en 597 deelnemers. Dat geeft de gemeente een breed beeld van wat Winsum belangrijk vindt voor de komende jaren.
De belangrijkste inzichten:
-
Centrum en voorzieningen staan bovenaan. Gevraagd naar de drie belangrijkste onderwerpen voor de toekomst kozen 269 deelnemers voor voorzieningen en centrum. Daarna volgen wonen en woningaanbod (225), verkeer en verkeersveiligheid (181) en groen en natuur (170).
-
Inwoners zijn tevreden over hun buurt. Van de 379 mensen die deze vraag beantwoordden, noemen 272 hun buurt goed. Waar het beter kan, gaat het vooral om onderhoud van straten en stoepen en om verkeersveiligheid.
-
Betaalbaar wonen is een terugkerende wens. In de open antwoorden vragen inwoners regelmatig om betaalbare woningen voor starters, alleenstaanden en gezinnen.
Samen met ruimtelijke analyses vormden de uitkomsten de basis voor vier ontwikkellijnen die ontwerpbureau De Zwarte Hond uitwerkte, van rustig groeien binnen het dorp tot een nieuwe wijk aan de oostkant. Die lijnen zijn geen kant-en-klare plannen, maar een basis voor het gesprek.
Met een klankbordgroep van twaalf inwoners en nieuwe inwonersbijeenkomsten werkt de gemeente nu toe naar één voorkeursrichting. Het college stelt de Toekomstvisie naar verwachting in het voorjaar van 2027 vast. Zo staat de visie op een stevig fundament: wat inwoners zelf belangrijk vinden voor hun dorp.

“Bijna 600 mensen namen de moeite om mee te denken over de toekomst van Winsum. Met de rapportage hadden we hun inbreng snel en overzichtelijk in beeld. Dat geeft een stevige basis om samen met het dorp keuzes te maken ”
Arieke van Ek – projectleider StaBij Communicatie
Werk jij ook aan een een toekomst- of omgevingsvisie ?
Dan weet je hoe lastig het kan zijn: te weinig reacties, steeds dezelfde mensen die meepraten en bergen werk om alles te verwerken. Dat kan slimmer. En makkelijker.
Graag horen we in 30 minuten jouw aanpak. En we denken met je mee over hoe het slimmer en makkelijker kan.
Plan hier je afspraak