‘Help mee Tilburg veiliger te maken’ – hoe Tilburg University via een stadsbrede peiling onveiligheidsgevoelens letterlijk op de kaart zette
Aanleiding
De brute moord op de 17-jarige Lisa, eind augustus 2025 net buiten Amsterdam, bracht het gevoel van veiligheid in de openbare ruimte landelijk weer hoog op de agenda. Ook in Tilburg leefde de vraag: hoe veilig voelen onze inwoners, studenten en bezoekers zich eigenlijk, en waar precies niet?
Onderzoekers Ruud Lathouwers en Ton Wilthagen van Tilburg University gingen in overleg met studentenvertegenwoordigers, onder aanvoering van Naýomi Latulola, en besloten dit gevoel serieus te onderzoeken. Niet als doublure, maar als aanvulling met echte meerwaarde op de bestaande Veiligheids- en Leefbaarheidsmonitor van de gemeente Tilburg.
De scope was net zo ambitieus als de aanleiding: heel Tilburg, alle 232.000 inwoners, mannen en vrouwen, en niet alleen wie er woont – ook wie er bezoekt, werkt of studeert.
Aanpak
Voor zo'n grootschalig en stadsbreed onderzoek klopten de onderzoekers aan bij Smarticipatie. Met Maptionnaire bouwden ze een vragenlijst waarin deelnemers niet alleen algemene en demografische vragen beantwoordden, maar vooral ook zelf op de kaart konden aangeven waar zij zich onveilig voelen – met punten, lijnen of vlakken. Wie zich juist overal veilig voelt, kon dat ook gewoon aangeven.
Per aangewezen plek werd dieper ingegaan: hoe onveilig voelt het hier precies, waarom voelt het hier onveilig, en wat zou hier kunnen helpen? Ook werd gevraagd wat mensen zelf al doen om zich veiliger te voelen.
Van begin oktober tot half december 2025 liep het onderzoek. De link en QR-code werden breed uitgezet: via studentenverenigingen, scholen voor voortgezet onderwijs, de gemeente Tilburg, wijk- en dorpsraden, buurtpreventienetwerken, nieuwssites en een huis-aan-huisblad. Die brede inzet van kanalen zorgde voor een ongekend bereik.
Resultaat
Bijna 4.000 mensen (3.835) deden mee – een respons waarmee dit een van de grootste burgerpeilingen over veiligheid in Nederland is. 78,6% woont in Tilburg zelf, 54,8% van de deelnemers is vrouw.
Slechts 21,9% van de deelnemers voelt zich overal in Tilburg veilig. Bij mannen ligt dat percentage met 35,2% een stuk hoger dan bij vrouwen, met 13,6%.
De ervaren onveiligheid is breed verspreid over de stad, maar een beperkt aantal plekken springt er duidelijk uit. Theresia West staat op nummer 1 van de als onveilig ervaren buurten, het Wilhelminapark op nummer 1 van de plekken, en de Korvelseweg op nummer 1 van de routes. Ook station Tilburg Centraal en het station bij de universiteit komen prominent terug in de uitkomsten.
De belangrijkste reden voor onveiligheidsgevoelens is de aanwezigheid van mensen die als onprettig worden ervaren – vaak (groepen) jongeren, mensen die met drugs of alcohol bezig zijn, of daklozen – gevolgd door slechte verlichting en sociale isolatie. Als oplossing wordt vooral gevraagd om meer handhaving en toezicht, betere zichtbaarheid van de omgeving, en aandacht voor onveilige verkeerssituaties.
Opvallend: de uitkomsten vertonen een aanzienlijke overlap met een vergelijkbaar onderzoek uit 1987. Onveiligheidsgevoelens in de openbare ruimte blijken hardnekkig – én daardoor des te waardevoller om concreet en actueel in kaart te brengen.
Het rapport ‘Onveiligheid in de openbare ruimte in Tilburg’ verscheen op 17 april 2026 en kreeg brede aandacht, onder meer bij Omroep Tilburg, Oud Noord Online en Univers. Op 12 mei 2026 bespraken de onderzoekers de uitkomsten tijdens het wetenschapsfestival Night University met een panel van ervaringsdeskundigen en de politie. Op 21 mei 2026 deelde Ton Wilthagen de aanpak en de inzichten ook tijdens de ParticiPitch ‘Meer grip op veilige wijken’ van Smarticipatie.
Het onderzoek loopt door: er lopen meerdere bachelor- en masterscripties op het onderwerp, en er staat een rondetafeloverleg gepland met een groot aantal betrokken partijen om te bepalen welke maatregelen daadwerkelijk haalbaar en effectief zijn.
"Met Maptionnaire konden we in een paar maanden tijd bijna 4.000 Tilburgers, studenten en bezoekers laten zien wat cijfers alleen nooit hadden kunnen vertellen: niet alleen dát mensen zich onveilig voelen, maar precies wáar en wáarom. Die combinatie van wetenschappelijke diepgang en een laagdrempelige, locatiegebonden vragenlijst maakte dit onderzoek direct bruikbaar voor de gemeente en voor onszelf als wetenschappers."
Ton Wilthagen – Hoogleraar arbeidsmarkt en stadshoogleraar, Tilburg University
Wil jij ook grootschalig en wetenschappelijk verantwoord onderzoek doen naar veiligheid of leefbaarheid?
Dan herken je het vast: je wilt een breed en betrouwbaar beeld, maar het organiseren en verwerken van duizenden reacties kost veel tijd. Dat kan slimmer. En makkelijker.
Graag horen we in 30 minuten jouw aanpak. En we denken met je mee over hoe het slimmer en makkelijker kan.
