Inwoners wijzen zelf de plekken aan waar zij zich (on)veilig voelen
Aanleiding
Een onverlicht fietspad in het buitengebied. Een aangenomen motie van de gemeenteraad: ‘Wij eisen de nacht op’. Het signaal was helder – niet iedereen in Twenterand voelt zich overal even veilig, en dat verdient een grondige blik.
Maar een onveilig gevoel ontstaat niet alleen door het ontbreken van straatverlichting. De inrichting van de openbare ruimte, veiligheid en handhaving hangen nauw met elkaar samen. Ook een onderzoek van Pointer naar onveilige plekken gaf de gemeente reden om hier serieus naar te kijken.
De hoofdvraag was helder: welke plekken in de gemeente Twenterand worden door inwoners en bezoekers als onveilig ervaren? En de aanvullende vraag: welke plekken zijn de afgelopen jaren juist verbeterd, en waarom?
Beleidsmedewerker openbare ruimte Merel Leeuwerink wilde dit niet vanachter haar bureau bepalen. Wie weet immers beter waar het echt onveilig voelt dan de inwoners zelf?
Aanpak
Samen met Smarticipatie zette de gemeente Twenterand Maptionnaire in: een vragenlijst waarin inwoners niet alleen konden antwoorden, maar ook zelf locaties op de kaart konden aanwijzen – met maximaal vijf pins per persoon.
Van 2 januari tot en met 7 februari 2026 kon iedereen de inwonerpeiling ‘Hoe veilig voel jij je in Twenterand?’ invullen, in nog geen tien minuten tijd. De tool is laagdrempelig en geschikt voor jonge doelgroepen, zodat de gemeente een zo breed mogelijk beeld kreeg – van scholieren tot 75-plussers. De communicatie liep via de eigen kanalen van de gemeente, zodat inwoners de peiling herkenden als een initiatief van hun eigen gemeente.
Naast plekken waar mensen zich onveilig voelen, werd ook gevraagd naar plekken die de afgelopen jaren juist veiliger zijn geworden – en waarom. Zo ontstond niet alleen een probleemkaart, maar ook een kaart met voorbeelden die werken.
Resultaat
472 inwoners van Twenterand deden mee aan de peiling – verspreid over alle kernen, van Vriezenveen en Vroomshoop tot Den Ham en Westerhaar-Vriezenveensewijk, en over alle leeftijdsgroepen.
De belangrijkste reden voor een onveilig gevoel is duidelijk: het is er donker en er hangen groepen jongeren rond. Daarna volgen een gebrek aan sociale controle (‘er zijn hier weinig andere mensen’) en openbaar drugsgebruik of drugshandel. Niet verrassend: 577 respondenten voelen zich vooral onveilig zodra het donker is, tegenover maar 13 die dat ook bij daglicht aangeven.
Op de kaart werden de hotspots direct zichtbaar. Vroomshoop en Vriezenveen springen er met name uit als plekken waar veel verschillende inwoners zich onveilig voelen. Maar inwoners noemden ook concrete verbeteringen: dankzij onderhoud, een overzichtelijkere inrichting of meer mensen in de buurt voelen sommige plekken inmiddels juist veiliger.
Inwoners gaven de gemeente ook gericht advies: meer straatverlichting, behoud van sociale ontmoetingsplekken zoals cafés en winkels, voorzieningen voor jeugd zoals een skatebaan, en meer zichtbaar toezicht door politie en boa’s.
Alle uitkomsten zijn gebundeld in een heldere infographic en een interactief dashboard, Dashboard Veilig Twenterand, waarin de gemeente de resultaten op de kaart en in cijfers kan terugzien en blijft monitoren.
Op 21 mei 2026 deelde Merel Leeuwerink deze aanpak tijdens de ParticiPitch ‘Meer grip op veilige wijken’ van Smarticipatie. Ze liet zien welke patronen zichtbaar werden en welke onverwachte resultaten de peiling opleverde – waardevolle inzichten waarmee Twenterand nu gericht aan de slag kan met de plekken die nog veiliger moeten worden.
"Door inwoners letterlijk op de kaart te laten aanwijzen waar zij zich onveilig voelen, kregen we in zes weken een veel concreter beeld dan welk onderzoek vanachter het bureau ook had opgeleverd. We weten nu niet alleen waar het donker is, maar ook waarom mensen zich daar onveilig voelen – en waar het juist al beter gaat. Daarmee kunnen we als gemeente gerichter investeren in verlichting, toezicht en de inrichting van de openbare ruimte."
Merel Leeuwerink - Beleidsmedewerker openbare ruimte, Gemeente Twenterand
Werk jij ook aan veiligheid of leefbaarheid in de openbare ruimte?
Dan herken je het vast: vragenlijsten die maar deels worden ingevuld, of een berg reacties waar je niet goed grip op krijgt. Dat kan slimmer. En makkelijker.
Graag horen we in 30 minuten jouw aanpak. En we denken met je mee over hoe het slimmer en makkelijker kan.
